Wetenschap

Waarom hebben we type 1 diabetes?

maandag 18 juli 2016

Door Janneke

 

Het wordt vaak aan me gevraagd en zelf vraag ik het me ook af. Hoe komt het nou dat ik type 1 diabetes heb? Het eerste dat meestal moet worden rechtgetrokken voor andere mensen is dat ik type 1 heb en niet type 2 en dat type 2 de vorm is die veel bij ouderen en mensen met obesitas voorkomt. Daarnaast is nu bekend dat er ook andere vormen van diabetes zijn, maar daar wordt nu niet verder op ingegaan. Maar dan, wat is dan de oorzaak van type 1? Is het genetisch? Verkeerde voeding? Is het besmettelijk?

 

Wat gaat er mis?

Voor we naar de mogelijke oorzaken gaan kijken, moeten we het hebben over wat er ook alweer misgaat in ons lichaam. Type 1 diabetes is een auto-immuunziekte. Dat wil zeggen dat je eigen lichaam zich tegen je keert. Je eigen afweersysteem denkt dat bepaalde onderdelen van je lichaam kwaadaardig zijn, terwijl dat niet zo is. Bij ons denkt ons afweersysteem dat de cellen die insuline maken slecht zijn. Die cellen zitten in de alvleesklier, in de zogenaamde eilandjes van Langerhans. Wij hebben ze echter niet meer, want bij ons zijn ze opgeruimd door ons afweersysteem. Daarom moeten we zelf insuline toedienen.

 

Een samenspel van risicofactoren

Hoe komt het dat ons afweersysteem de insulinecellen als slecht ziet? Wat is daar de oorzaak van? Daar valt nog niet een duidelijk antwoord op te geven. Er is al een heleboel onderzoek gedaan en dat is nog in volle gang, want het is nog niet zeker wat nou voor type 1 diabetes zorgt. Waar wetenschappers al wel achter zijn gekomen, is dat er niet één oorzaak is. Het is een samenspel van oorzaken. En in plaats van oorzaken is risicofactoren een beter woord. Er zijn bepaalde factoren die het risico verhogen dat je type 1 diabetes krijgt. Hoe meer risicofactoren, hoe meer kans je erop hebt.

 

Het zit in de genen

Het eerste risicofactor is erfelijkheid. Bepaalde genen zorgen voor meer kans op type 1 diabetes. Als je moeder diabetes heeft, heb je zelf 3% kans op het krijgen van type 1 diabetes. Met een vader met diabetes heb je er 5% kans op en met een broertje of zusje met diabetes heb je er 8% kans op.1 Je hebt dus een verhoogde kans, maar het is niet zwart-wit. Het is niet zo dat er een bepaald gen is waardoor je altijd type 1 diabetes krijgt. Er zijn wel bepaalde genen die ervoor zorgen dat je meer risico loopt op het krijgen van diabetes.

 

Het ligt niet alleen aan de genen

Erfelijkheid is niet de enige risicofactor. In veel landen, voornamelijk welvaartslanden, neemt het aantal mensen dat type 1 diabetes krijgt toe.2 Het neemt zelfs zo snel toe dat het niet kan worden verklaard door alleen genetische veranderingen. Dit betekent dat er meer risicofactoren zijn waardoor het aantal mensen met type 1 diabetes toeneemt. Daarnaast is het zo dat de kans op type 1 diabetes verandert als je naar een ander land verhuist.2  Ook dit geeft aan dat het risico niet alleen aan de persoon zelf ligt maar ook aan de omgeving.

 

Virussen

Een mogelijke risicofactor zijn virusinfecties. Virussen kiezen cellen van het lichaam uit om die te besmetten. Sommige virussen hebben de insulinecellen daarvoor uitgekozen. Je lichaam laat dat natuurlijk niet zomaar gebeuren en gaat in de tegenaanval. Je lijf probeert op verschillende manieren het virus weg te krijgen. Hoe dat leidt tot type 1 diabetes is nog onduidelijk. Het is ook niet zeker of de virussen dan echt de oorzaak zijn of dat ze alleen het risico verhogen.

 

Bacteriën

Misschien is een verstoring van ons microbioom een risicofactor. Met ons microbioom worden de microben bedoeld die op en in ons lijf leven. Bacteriën worden vaak gezien als iets slechts, maar dat zijn ze niet altijd. Niet alle bacteriën zorgen ervoor dat je ziek wordt. Sommigen zijn juist goed voor je lijf. Die helpen bijvoorbeeld op je huid om slechte bacteriën weg te houden. Of ze helpen in je darmen om je eten te verteren. Bij type 1 diabetes gaat het waarschijnlijk vooral om het microbioom in je darmen. We weten echter nog maar weinig van hoe het microbioom een effect heeft op type 1 diabetes.

 

De hygiënehypothese

Er is een hypothese die stelt dat er tegenwoordig meer auto-immuunziektes zijn doordat we minder ziek worden door de verbeterde hygiëne. Volgens deze theorie leert je afweersysteem beter het verschil tussen wat goed en slecht is, als je meer in contact bent gekomen met ziekteverwekkers. Niet alleen diabetes, maar ook andere auto-immuunziektes komen vaker voor. Dat wordt in verband gebracht met de verbeterde hygiëne. Als deze theorie klopt, zou dat ook voor type 1 diabetes opgaan. [Tot nu toe blijft het bij een hypothese. Het is nog niet bewezen dat dit een risicofactor voor type 1 diabetes is, dus er is nog geen reden om met zijn allen viezer te gaan leven.]

 

Voeding

Het is onduidelijk wat het effect van voeding is. Er is onderzoek gedaan naar welke voedingsproducten risicovol of juist beschermend zijn, en op welk moment in je leven ze dat zijn. Een overzicht daarvan is, in het Engels, te zien in de afbeelding. De meeste resultaten van die onderzoeken zijn alleen niet overtuigend. Dat betekent dat er meer onderzoek nodig is om écht zeker te zijn van de resultaten. Ook is het weleens zo dat resultaten van verschillende onderzoeken het tegenovergestelde bewijzen van elkaar.

 

Meer insulineaanmaak

Het kan een risicofactor zijn als er meer insuline wordt aangemaakt. Bij snelle groei, overgewicht, puberteit, weinig fysieke activiteit, trauma, infecties en veel glucose is meer insuline nodig. Meer insuline kan het risico verhogen op type 1 diabetes. Stress zorgt daarbij voor een verlaagde gevoeligheid voor insuline. Bij minder insulinegevoeligheid is er meer insuline nodig om hetzelfde effect te bereiken. Stress heeft ook een effect op het afweersysteem.

 

Waardoor hebben we diabetes?

Dé oorzaak voor type 1 diabetes bestaat niet. Waarom ik diabetes heb? Geen idee. En het zal dus niet één ding zijn dat ik anders had kunnen doen om diabetes te voorkomen. Ondanks de vele onderzoeken die worden gedaan is het voor wetenschappers ook nog onduidelijk. Met elk antwoord komen er weer een paar vragen bij. Er zijn nog veel studies nodig, maar wie weet wordt ooit ontdekt wat de precieze factoren zijn. Als we dat weten kan diabetes misschien ook worden voorkomen! Tot die tijd blijft het moeilijk om vragen van mensen te beantwoorden over waardoor ik diabetes heb. Het beste antwoord is dat je genetische aanleg kan hebben en dat er daarnaast factoren uit de omgeving zijn die de kans verhogen dat je het ook daadwerkelijk krijgt.

 

Lastige vragen

Naast deze vraag zijn er nog een heleboel andere vragen die lastig te beantwoorden zijn. Welke vragen worden weleens aan jou gesteld waarop je het antwoord niet kan geven? Laat het weten als reactie op facebook!

 

 

(Rewers 2016). Figuur 1.  Boven het midden een aantal risicofactoren en onder het midden de beschermende factoren. Blauwgekleurd geeft aan dat voor deze risicofactor er sterker bewijs voor is.

 

Referenties:

1: Pociot F, Lernmark A. Genetic risk factors for type 1 diabetes. Lancet. 2016 June 4; 387(10035): 2331-9.

2: Beeck AO, Eizirik DL. Viral infections in type 1 diabetes mellitus — why the β cells?

Nat Rev Endocrinol. 2016 May; 12(5): 263-73.

3: Rewers M, Ludvigsson J. Environmental risk factors for type 1 diabetes. Lancet. 2016 June 4; 387(10035): 2340-8.

5; Header afbeelding: http://www.medical-supplies-equipment-company.com/lab-equipment-supplies/product/male-torso-w-head-model_26210.html



Over de schrijver:

Janneke (1996) studeert biomedische wetenschappen en roeit bij een studentenvereniging. Ze heeft sinds 2006 type 1 diabetes. Janneke gebruikt de Omnipod en heeft sinds kort de Freestyle Libre. Ze bekijkt de dingen graag van een positieve kant en zet zich daarom ook in voor de website van Stichting ééndiabetes.



Meer lezen?

TETRASPANIN-7: Op weg naar een leven zonder diabetes

Diabeter & UMCG onderzoeken heterogeniteit van type 1 diabetes

De 'Van Type 1 naar Type Geen' missie van JDRF - Christine legt uit

 



terug naar categorie
Mede mogelijk gemaakt door
van der Waal Webdesign PC Graphics
 
 
Mede mogelijk gemaakt door
van der Waal Webdesign PC Graphics

eendiabetes Contact

info@eendiabetes.nl
Tel: 06 25 16 74 96
KvK: 56846851
IBAN: NL66 RABO 0179180274